1 dk okuma · 16 Kasım 2026 13:25
Özkaya: Hak eksenli yorumu tüm yargı sistemine yaymayı hedefliyoruz
Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, Ohri’deki Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu’nda bireysel başvurunun temel hakları korumadaki rolünü anlattı; 2012’den 2026 ortasına kadar 744 bini aşkın başvuru yapıldığını belirtti.

Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, Kuzey Makedonya Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesinin ev sahipliğinde 13 Kasım 2026’da Ohri’de düzenlenen Balkan Anayasa Mahkemeleri Forumu’nun (BCCF) 4. Toplantısı’nda konuştu. Toplantının teması, “Hukuk Devletinin Karşı Karşıya Olduğu Güncel Sınamalar: Anayasa Mahkemelerinin Rolü” oldu.
Uluslararası konferansta “Anayasa Mahkemesi Kararlarının Etkinliği ve Hukuk Devleti” başlıklı konuşma yapan Özkaya, farklı anayasal geleneklerden gelen yüksek yargı kurumlarının ortak amacının insan onurunu merkeze alan, temel hak ve özgürlükleri güvence altına alan demokratik hukuk devletini güçlendirmek olduğunu söyledi.
Anayasa mahkemesi kararlarında hukuki tutarlılık, öngörülebilirlik ve gerekçelerin ikna edici olmasının önemine işaret eden Özkaya, kararların anayasal mantığı ve evrensel hukuk ilkelerini açık ve tutarlı biçimde ortaya koyması gerektiğini belirtti. Anayasa yargısı, derece mahkemeleri ve kamu otoriteleri arasındaki yapıcı diyaloğun da anayasanın üstünlüğü ile temel hakları korumaya yönelik ortak anlayışa dayanması gerektiğini vurguladı.
Türkiye’de 23 Eylül 2012’de uygulanmaya başlayan bireysel başvuru sisteminin temel hak ve özgürlüklerin korunmasında önemli işlev üstlendiğini kaydeden Özkaya, sistemin Anayasa’yı bireylerin günlük hayatına doğrudan dokunan yaşayan bir metne dönüştürdüğünü ifade etti. “Bireysel başvuru sisteminde temel yaklaşımımız, hak eksenli bir yorumu tüm yargı sistemine yaymaktır” dedi.
Özkaya’nın paylaştığı bilgilere göre 2012’den 2026 yılı ortasına kadar Anayasa Mahkemesine 744 bini aşkın bireysel başvuru yapıldı; başvuruların 640 binden fazlası, yani yüzde 86,1’i sonuçlandırıldı. Aynı dönemde norm denetimi kapsamında 2 bin 600’ün üzerinde iptal davası ve itiraz başvurusu incelenerek büyük oranda karara bağlandı.
Bu dönemde verilen 86 bini aşkın hak ihlali kararının bireylerin mağduriyetlerinin giderilmesine katkı sunduğunu belirten Özkaya, kararların derece mahkemelerinin anayasal standartları içselleştirmesine ve yapısal sorunların çözümüne öncülük ettiğini söyledi. Özkaya, bu kararların yüzde 99,9’unun gereğinin yerine getirildiğini bildirdi.







