İçeriğe geç

1 dk okuma · 22 Kasım 2026 08:00

Welopoʻai’de üç yıldızlı yapı bulundu

Kısaca

28 ışık yılı uzaktaki sistemde iki beyaz cüce ve bir kırmızı cüce var; kırmızı cücenin geçmişi açıklanamıyor.

28 ışık yılı uzaktaki üçlü yıldız sisteminde çözülemeyen bilmece

Kanada’daki Montreal Üniversitesi araştırmacıları, gezegen ararken Dünya’dan 28 ışık yılı uzaktaki Welopoʻai sisteminin yapısını ortaya çıkardı. Sistem, bir kırmızı cüce ile iki beyaz cüceden oluşuyor.

Keşfin ilk ipuçları, Hawaii’deki Maunakea Dağı’nda bulunan Kanada-Fransa-Hawaii Teleskobu’ndaki SPIRou cihazından geldi. Kırmızı cücenin hızında saniyede yaklaşık 16 kilometrelik değişimler ölçüldü; bu, gezegenlerin oluşturması beklenen değişimlerden bin kattan daha büyüktü.

Birkaç yıl süren gözlemler, görünmeyen eşlikçinin kütlesinin Güneş’in kütlesinin yarısından fazla olduğunu, ancak son derece sönük kaldığını gösterdi. Ekip, cismin doğasını belirlemek için Gemini North Teleskobu’ndaki ‘Alopeke cihazıyla yüksek çözünürlüklü görüntüler aldı ve eşlikçinin beyaz cüce olduğunu doğruladı.

Sistemdeki diğer beyaz cüce önceden biliniyordu ve çok daha uzak bir yörüngedeydi. Gözlemler, kırmızı cüceyle yeni belirlenen beyaz cücenin yakın bir ikili oluşturduğunu, uzaktaki beyaz cücenin ise bu ikilinin çevresinde dolandığını ortaya koydu. Araştırmacılara göre Dünya’nın 100 ışık yılı çevresinde benzer yapıda bilinen başka bir sistem yok.

Yeni belirlenen beyaz cüce, bugünkü haline gelmeden önce Güneş’ten yaklaşık yüzde 40 daha kütleli bir yıldızdı. Yıldız yaşamının ilerleyen dönemlerinde başlangıçtaki boyutunun birkaç yüz katına kadar genişledi; buna rağmen kırmızı cüce bu süreci atlatıp geniş ve kararlı bir yörüngede kaldı.

Araştırmanın ortak yazarlarından Montreal Üniversitesi profesörü Patrick Dufour, mevcut bilgiler ışığında sistemin var olmaması gerektiğini ve nasıl oluştuğuna dair henüz net bir açıklama bulunmadığını belirtti. Ekip, üç yıldız arasındaki kütleçekimsel etkileşimleri daha ayrıntılı incelemeyi hedefliyor.

 
Hızlı Bakış Muhabir.App platformu üyesidir.